https://www.douffetheuts.nl/mediation-in-strafzaken/n105c0
 
Mediation in strafzaken
1 december 2014
Douffet & Heuts
Mediation in strafzaken houdt in, dat de verdachte en het slachtoffer in een strafzaak met elkaar in gesprek kunnen gaan onder begeleiding van een professionele bemiddelaar, de mediator.

Mediation in strafzaken

Mediation in strafzaken houdt in, dat de verdachte en het slachtoffer in een strafzaak met elkaar in gesprek kunnen gaan onder begeleiding van een professionele bemiddelaar, de mediator. Dit gesprek vindt meestal plaats voor­afgaand aan de strafzitting. Voor mediation lenen zich zaken zoals huiselijk geweld, geweld in het uitgaansleven, burenruzies, bedreiging, vernieling, beroving en misdrijven in het verkeer.

Hoewel mediation in civiele en bestuurszaken al vanaf 2004 bestaat, is media­tion in strafzaken in Nederland een nieuw fenomeen. In de ons omringen­de landen, zoals België en Frankrijk, bestaat mediation al jaren.  

Het doel van mediation in strafzaken is, om de dialoog tussen verdachte en slachtoffer op gang te brengen en wel zodanig, dat het mede op grond van artikel 51h Wetboek van Strafvordering, invloed kan hebben op het straf­proces.

Dankzij mediation wordt aandacht geschonken aan de manier waarop  ver­dachte en slachtoffer verder met elkaar moeten in de toekomst. Het kan bij­dragen aan herstel van de aangerichte schade en de geschonden relatie. Mediationgesprekken geven de verdachte de kans om spijt te betuigen en het slachtoffer om te vertellen wat het misdrijf voor hem of haar betekent. Partijen kunnen ook afspraken met elkaar maken over bijvoorbeeld schade­vergoeding.

Na mediation is het de bedoeling dat het slachtoffer zich veiliger voelt, de verdachte zich meer realiseert wat de gevolgen van zijn of haar handelen is en hij/zij daardoor minder gauw in herhaling zal vallen.

Degene die bepaalt of mediation in een bepaalde zaak geschikt is, is de rechter of de officier van justitie. De verdachte, het slachtoffer of hun advo­caten kunnen om mediation verzoeken, maar zijn niet degenen die bepalen of het gaat plaatsvinden. Mediation vindt overigens alleen plaats als zowel de verdachte als het slachtoffer dat willen.

Waarom zou een verdachte mee willen werken aan mediation? Een groot - en niet onbelangrijk - voordeel van mediation in strafzaken is, dat de rechter bij oplegging van een straf of maatregel, rekening moet houden met mediation waarbij de verdachte en het slachtoffer een overeenkomst hebben bereikt. Dit kan betekenen dat de rechter geen straf oplegt of dat de officier van justitie de zaak seponeert.

Een groot risico van mediation in strafzaken is, dat wanneer de verdachte meewerkt aan mediation, hij in principe gezien kan worden als een “bekennende” verdachte. Ondanks het feit dat het geen voorwaarde is dat de verdachte de strafbare feiten bekent, wordt enige bekentenis van de daden wel vereist. Stel dat de mediation toch niet slaagt omdat het slachtoffer zich terugtrekt, dan komt de zaak alsnog voor de rechter. De vraag is dan hoe de rechter de deelname aan het mediationtraject door de verdachte zal interpreteren.

Voor een aantal zaken is deelname aan mediation voor een verdachte zeker geschikt. Gedacht kan worden aan zaken waarbij de verdachte en het slachtoffer elkaar goed kennen. Mediation kan dan bijdragen aan een vorm van herstel van de relatie. Echter, het blijft belangrijk om op je hoede te blijven voor de mogelijke gevolgen wanneer mediation niet slaagt en tot strafvervolging overgegaan wordt.

Het is nog onduidelijk wat de grenzen zijn van het al dan niet deelnemen aan het mediationtraject. Hoe gaat men om met een verdachte die het strafbare feit niet heeft gepleegd? Wordt hij dan ook enigszins “verplicht” deel te nemen aan mediation? Wat als hij dat niet wil? Welke consequenties verbindt de rechter aan die keuze? Hoe zit het dan met de vrijheid die de rechter heeft om bij het opleggen van een straf of maatregel, al dan niet rekening te houden met een succesvolle mediation?

Kortom, er zijn nog te veel onzekerheden om te zeggen dat mediation in strafzaken zinvol zal zijn. Vooralsnog lijkt mediation geschikt voor zaken met een bekennende verdachte en waarbij sprake is van een relatie tussen verdachte en slachtoffer.

Op 13 november 2013 zijn zes rechtbanken in Nederland gestart met de proef om naast strafrecht mediation in te zetten. Medio 2015 vindt de eindevaluatie plaats en zal bekeken worden of mediation in strafzaken een vast gegeven wordt in het Nederlandse strafrecht en hoe daar invulling aan gegeven moet worden. Houdt u daarom onze blog in de gaten voor de nieuwste ontwikkelingen op dit gebied.